Duurzaam toerisme op de WadNext Conference op Ameland

Goedenavond en van harte welkom op Ameland.

Als ik nadenk over wat toerisme voor Ameland betekent, denk ik terug aan de generatie van mijn grootouders.

Net als veel andere mensen op het eiland verhuurden mijn grootouders een aantal vakantiewoningen. Dat ging vroeger heel anders dan nu.

Voor elke bungalow hadden mijn grootouders een apart schrift, netjes naast de telefoon. Daarin hielden ze bij wanneer een woning beschikbaar was.

Soms wisselden mijn grootouders elkaar af om thuis te blijven, omdat er altijd een kans was dat er weer een gast zou bellen.

Sindsdien is er veel veranderd. En dat heeft ons ertoe gebracht nieuwe vragen te stellen over toerisme.

Toerisme als onderdeel van het eilandleven

Wij zijn er trots op dat Ameland is gekozen als locatie voor een internationale conferentie over duurzaam toerisme.

Toerisme is diep verweven met het leven op dit eiland. Elk jaar bezoeken bijna 650.000 mensen Ameland, tegenover ongeveer 3.800 vaste inwoners.

Een groot deel van onze economie is direct afhankelijk van toerisme. Zonder toerisme zouden minder mensen hier kunnen wonen. En met minder inwoners zouden veel voorzieningen en diensten die wij nu vanzelfsprekend vinden niet langer mogelijk zijn. Toerisme staat niet naast onze samenleving. Het maakt er deel van uit. En we zijn er trots op dat mensen graag naar Ameland komen.

Van meer naar beter

Maar zoals we hebben gezien, is het toerisme in de loop van de decennia veranderd. Dat geldt voor veel bestemmingen. Er is meer comfort, meer luxe en meer ontwikkeling gekomen.

Vooral in de afgelopen tien jaar heeft dit ons steeds vaker de vraag doen stellen: Wat willen wij eigenlijk dat toerisme oplevert?

Daarom zijn we op Ameland naar het totaalplaatje gaan kijken.

In ons toeristisch beleid noemen we dat: van meer naar beter.

Dat betekent dat we kijken naar onderwerpen zoals natuur, water en de energietransitie.

Maar er is nog een vraag die onze aandacht verdient: Kunnen mensen hier nog wel wonen?

Wonen op een toeristisch eiland

Een toeristische bestemming moet ook een plek blijven waar mensen kunnen wonen.

Aan het einde van de jaren tachtig zagen we steeds meer woningen in onze dorpen veranderen in tweede woningen.

Op een gegeven moment ging het om ongeveer één op de tien huizen.

In sommige straten brandde in de winter nauwelijks nog licht.

Onze gemeenteraad besloot daarom in te grijpen met een beleid voor tweede woningen. Dat was geen gemakkelijke beslissing. Maar het werkte.

Van de ongeveer 125 woningen die destijds op de lijst stonden, zijn er vandaag minder dan tien over. Daardoor zijn meer dan honderd woningen weer beschikbaar gekomen voor permanente bewoning.

En dat laat zien wat beleid kan bereiken.

Sindsdien hebben we ons beleid verder aangepast om betaalbare woningen voor permanente bewoners te beschermen.

Dat moeten we blijven doen, omdat het succes van toerisme ook druk kan zetten op de woningmarkt.

Toerisme moet ook inwoners ten goede komen

Wij vinden ook dat toerisme voordelen moet opleveren voor inwoners.

Al tientallen jaren mogen inwoners een beperkte vorm van verblijfsrecreatie aanbieden als onderdeel van hun woning.

Dat geeft mensen de mogelijkheid om extra inkomsten te verdienen.

Op een eiland waar de inkomens gemiddeld lager liggen dan op het vasteland, kan dat soms zelfs het verschil maken tussen wel of geen hypotheek kunnen krijgen.

Maar het levert nog iets anders op.

Inwoners hebben daardoor een direct belang bij toerisme.

En dat zorgt voor draagvlak.

Duurzaam toerisme vraagt om balans

Want mensen die ergens wonen, mogen niet uit hun eigen woonplaats worden verdrongen door het succes van diezelfde toeristische bestemming.

Een toeristische bestemming die steeds aantrekkelijker wordt voor bezoekers, maar steeds moeilijker om in te wonen voor de eigen inwoners, kan naar mijn mening niet echt duurzaam worden genoemd.

Wat willen we dat toerisme toevoegt?

De vraag is:

Wat willen wij dat toerisme toevoegt aan het eiland?

Aan onze economie.

Aan onze samenleving.

Aan onze natuur.

En aan de mensen die hier komen.

Dat bedoelen wij met ‘van meer naar beter’.

Een duurzaam toeristisch eiland moet:

• Een goede plek zijn om te bezoeken.
• Een goede plek zijn om te werken.
• Maar bovenal een goede plek blijven om te wonen.

De gezamenlijke uitdaging

En misschien is dat wel de grootste uitdaging waar wij allemaal tijdens deze conferentie over moeten nadenken:

Hoe zorgen we ervoor dat toerisme een positieve kracht blijft voor gemeenschappen en hun leefomgeving?

Ik wens u een inspirerende en aangename conferentie toe.

En nogmaals:

van harte welkom op Ameland.

Good evening, and a very warm welcome to Ameland.

When I think about what tourism means to Ameland, I think back to my grandparents’ generation.

Like more people on the island, my grandparents rented out a number of holiday homes. Things went quite different back then.

My grandparents had a separate notebook for each bungalow, all lined up next to the telephone, keeping track of when each one was available.

Sometimes my grandparents would take turns staying at home, because there was always a chance that another guest might call.

A lot has changed since then.

And that has led us all here to ask new questions about tourism.

Tourism as part of island life

We are proud that Ameland has been chosen as the location for an international conference on sustainable tourism.

Tourism is deeply woven into life on this island.

Almost 650,000 visitors come to Ameland every year, compared with around 3,800 permanent residents.

A large part of our economy depends directly on tourism. Without tourism, fewer people would be able to live here and with fewer people living here, many of the facilities and services we now take for granted would no longer be possible.

Tourism is not an economy alongside our society.

It is part of it.

And we are proud that people enjoy coming to Ameland.

But as we have seen, tourism has changed over the decades. And this is true for many destinations. There is more comfort, more luxury and more development.

Particularly over the past ten years, this has made us ask ourselves more and more:

What do we actually want tourism to achieve?

From more to better

That is why, on Ameland, we have started to look at the whole picture.

In our tourism policy, we call this: from more to better.

That means looking at issues such as nature, water and the energy transition.

But there is another question that deserves our attention: Can people still live here?

A tourist destination must also remain a place where people can live.

Housing and liveability

At the end of the 1980s, we saw more and more houses in our villages being turned into second homes.

At one point, it was about one in ten houses.

In some streets, hardly any lights were on during the winter.

Our municipal council decided to intervene with a second-home policy.

It was not an easy decision.

But it worked.

Of the roughly 125 homes that were on the list at the time, fewer than ten remain today.

More than a hundred homes have therefore become available again for permanent residents.

And that shows us what policy can achieve.

And we have continued to adjust our policies to protect affordable permanent housing.

We have to keep doing that, because the success of tourism can also put pressure on housing.

Tourism should also benefit residents

We also believe that tourism should benefit residents.

For decades, residents have been allowed to have a limited form of holiday accommodation as part of their home.

This gives people the opportunity to earn additional income.

On an island where incomes are, on average, lower than on the mainland, that can sometimes even make the difference between being able to get a mortgage or not.

But it also creates something else.

Residents have a direct stake in tourism.

And that creates support.

Because people who live in a place should not be driven out of that place by the success of their own tourist destination.

A tourist destination that becomes increasingly attractive to visitors, but increasingly difficult for its own residents to live in, cannot, in my view, truly be called sustainable.

What do we want tourism to add?

The question is:

What do we want tourism to add to the island?

To our economy.

To our society.

To our nature.

And to the people who come here.

And that is what we mean by “from more to better.”

A sustainable tourist island:

• must be a good place to visit;
• a good place to work;
• but above all, it must remain a good place to live.

And perhaps that is the greatest challenge for all of us to think about during this conference.

How do we make sure that tourism remains a positive force for communities and their environment?

I wish you an inspiring and enjoyable conference.

And once again:

a very warm welcome to Ameland.